maymun çiçeği nedir

Avrupa, ABD ve Avustralya’daki sağlık yetkilileri, tipik olarak Afrika’da bulunan nadir bir viral hastalık olan maymun çiçeği vakalarının yakın tarihli bir salgınını araştırıyorlar.

Bazı vakalar Afrika’dan seyahatle bağlantılı olsa da, daha yeni enfeksiyonların toplumda yayıldığı ve daha geniş bir salgın riskini artırdığı düşünülüyor.

ABD Hastalık Kontrol ve Enfeksiyon Merkezleri ve Birleşik Krallık Sağlık Güvenliği Ajansı , kendilerini erkeklerle cinsel ilişkiye giren erkekler olarak tanımlayan kişiler de dahil olmak üzere bir dizi vakayı araştırdıklarını söyledi ve özellikle gey ve biseksüel erkekleri bu konuda dikkatli olmaya çağırdı.

Döküntü ve ateş de dahil olmak üzere virüs belirtileri gösteren kişiler, ziyaretten önce herhangi bir kliniğe başvurarak tıbbi yardım almaya çağırılıyor.

Maymun çiçeği nedir?

Maymun çiçeği, genellikle daha az şiddetli olsa da, çiçek hastalığı ile aynı ailenin bir parçası olan maymun çiçeği virüsünün neden olduğu nadir bir hastalıktır.

Genellikle Orta ve Batı Afrika’nın uzak bölgelerinde ortaya çıkan virüs, ilk olarak 1958′de tutsak maymunlarda tespit edildi. İlk insan vakası 1970′de kaydedildi.

Maymun çiçeği, Nijerya’da kırk yıl sonra tek bir onaylanmış vaka olmadan 2017’de yeniden ortaya çıktı.  Mayıs 2024 itibariyle ülkede 450 vaka bildirildi.

O zamandan beri, 172 şüpheli ve 61 teyit edilmiş vaka ile 2017′de belgelenmiş en büyük salgını yaşayan Nijerya da dahil olmak üzere 10 Afrika ülkesinde sporadik vakalar bildirildi . Dörtte üçü 21 ila 40 yaşları arasındaki erkekler arasındaydı.

Afrika dışındaki vakalar tarihsel olarak daha az yaygındı ve tipik olarak uluslararası seyahat veya ithal edilen hayvanlarla bağlantılıydı. 2003 yılında ithal hayvanlar tarafından enfekte edilen çayır köpekleriyle bağlantılı 81 vaka bildiren İsrail, Birleşik Krallık, Singapur ve ABD’de önceki vakalar rapor edilmişti.

Maymun çiçeği nasıl bulaşır ?

Maymun çiçeği, virüs bulaşmış bir kişi, hayvan veya malzeme ile yakın temasa girildiğinde bulaşır. 

Virüs vücuda yaralı cilt, solunum yolu veya göz, burun ve ağız yoluyla girebilir.

İlginizi Çekebilir  BOS Koksidiodides Kompleman Fiksasyon Testi: Tanı ve Değerlendirme

İnsandan insana bulaşma en yaygın olarak solunum damlacıkları yoluyla gerçekleşir , ancak genellikle uzun süreli yüz yüze temas gerektirir. Bu arada hayvandan insana bulaşma, bir ısırık veya tırmalama yoluyla gerçekleşebilir.

Maymun çiçeği genellikle cinsel yolla bulaşan bir hastalık olarak kabul edilmez, ancak cinsel ilişki sırasında bulaşabilir.

Maymun çiçeği semptomları neler?

Maymun çiçeği hastalığının ilk belirtileri ateş, baş ağrısı, kas ağrısı, şişlik ve sırt ağrısıdır.

Hastalarda tipik olarak, ateşin ortaya çıkmasından bir ila üç gün sonra, genellikle yüzde başlayan ve avuç içleri ve ayak tabanları gibi vücudun diğer bölgelerine yayılan bir döküntü gelişir.

Şiddetli kaşıntıya neden olabilen kızarıklık, daha sonra lezyonlar kabuklanıp düşmeden önce birkaç aşamadan geçer.

Enfeksiyon tipik olarak iki ila dört hafta sürer ve genellikle kendi kendine geçer.

Maymun çiçeği tedavisi var mı ?

Maymun çiçeği virüsü enfeksiyonları için özel bir tedavi yoktur. Bununla birlikte, maymun çiçeği ve çiçek hastalığı virüsleri genetik olarak benzerdir; bu, çiçek hastalığına karşı koruma sağlamak için geliştirilen antiviral ilaçların ve aşıların, maymun çiçeği virüsü enfeksiyonlarını tedavi etmek ve önlemek için kullanılabileceği anlamına gelir.

Tekovirimat (TPOXX) gibi antiviraller, bağışıklık sistemi zayıflamış hastalar gibi ciddi şekilde hastalanma olasılığı daha yüksek olan kişiler için önerilebilir.

Maymun çiçeği olan biriyle temas etmiş kişilere veya virüse maruz kalmış olabilecek sağlık ve halk sağlığı çalışanlarına aşı önerilebilir.

Virüse sahip olduğundan şüphelenilen kişiler, negatif basınçlı bir odada (hastaları izole etmek için kullanılan alanlar) izole edilebilir ve kişisel koruyucu ekipman kullanan sağlık uzmanları tarafından izlenebilir.

Bununla birlikte, çiçek hastalığı aşılarının virüsün yayılmasını önlemede büyük ölçüde etkili olduğu kanıtlanmıştır. Birleşik Krallık ve İspanya gibi ülkeler şimdi, semptomları azaltmaya ve yayılmayı sınırlamaya yardımcı olmak için enfeksiyonlara maruz kalanlara aşı uyguluyor.

Maymun çiçeği ne kadar tehlikeli?

Maymun çiçeği vakaları bazen daha şiddetli olabilir ve Batı Afrika’da bazı ölümler rapor edilmiştir.

İlginizi Çekebilir  Üçlü Tarama Testi

Ancak sağlık yetkilileri ciddi bir salgının eşiğinde olmadığımızı ve genel halk için risklerin çok düşük olduğunu vurguluyor.

UKHSA klinik ve yeni ortaya çıkan enfeksiyonlar direktörü Colin Brown, “Enfeksiyonun kaynağını belirlemek için araştırmalar devam ederken, insanlar arasında kolayca yayılmadığını ve enfekte semptomatik bir kişiyle yakın kişisel temas gerektirdiğini vurgulamak önemlidir.” Dedi. 

Birleşik Krallık , ABD ve Kanada’daki sağlık yetkilileri, yeni döküntüler yaşayan veya maymun çiçeği hastalığından endişe duyan kişileri sağlık uzmanlarıyla iletişime geçmeye çağırdı.

UKHSA, enfekte hastalarla temas etmiş olabilecek vakaların ve sağlık çalışanlarının olası yakın temaslılarına ulaşıp tavsiyelerde bulunduğunu da sözlerine ekledi.

Maymun çiçeği ölümcülmüdür ?

Bu salgında tanımlanan maymun çiçeği virüsünün türüyle (Batı Afrika türüyle) enfeksiyonlar nadiren ölümcüldür. Hastalığın bu formunu alan kişilerin %99’undan fazlasının hayatta kalması muhtemeldir. Bununla birlikte, zayıflamış bağışıklık sistemi olan kişiler, 8 yaşın altındaki çocuklar, egzama öyküsü olan kişiler ve hamile veya emziren kişilerin ciddi şekilde hastalanma veya ölme olasılığı daha yüksek olabilir.

Batı Afrika suşu nadiren ölümcül olsa da, lezyonlar  aşırı derecede ağrılı olabilir ve insanlarda kızarıklıktan kaynaklanan kalıcı yara izleri olabilir.

Şu anda, Amerika Birleşik Devletleri’nde maymun çiçeği riskinin düşük olduğuna inanılıyor. maymun çiçeği insanlar arasında kolayca yayılmaz ve maruz kalma ile semptomların başlaması arasındaki süre, sağlık görevlilerine temasları takip etmek ve enfeksiyon zincirini kırmak için daha fazla zaman verir. Maymun çiçeği semptomları olmayan kişiler virüsü başkalarına bulaştıramazlar.

Maymun çiçeği belirtilerim varsa ne yapmalıyım ? 

Yeni veya açıklanamayan bir kızarıklık veya diğer maymun çiçeği semptomları fark ederseniz bir sağlık uzmanına görünün.

Doktorunuza  maymun çiçeğinin dolaştığını hatırlatın.

Doktorunuz sizi muayene edene kadar başkalarıyla yakın temastan (yakın fiziksel temas dahil) kaçının.

Bir sağlık kuruluşu sizi muayene edene kadar evcil hayvanlarla veya diğer hayvanlarla yakın temastan kaçının.

İlginizi Çekebilir  Görüntüleme Merkezi

Test sonuçlarını bekliyorsanız, aynı önlemleri alın.

Testiniz pozitifse, döküntü iyileşene, tüm kabuklar düşene ve taze, sağlam bir cilt tabakası oluşana kadar izole kalın.

Maymun çiçeği nasıl yayılır ?

Maymun çiçeği farklı şekillerde yayılır. Virüs, bulaşıcı döküntü, kabuklar veya vücut sıvıları ile doğrudan temas yoluyla kişiden kişiye yayılabilir. Ayrıca uzun süreli, yüz yüze temas sırasında veya öpüşme, sarılma veya seks gibi yakın fiziksel temas sırasında solunum salgılarıyla da yayılabilir. Ayrıca hamile kişiler virüsü plasenta yoluyla fetüslerine bulaştırablir.

Daha önce bulaşıcı döküntülere veya vücut sıvılarına dokunan eşyalara (giysiler veya çarşaflar gibi) dokunmak, maymun çiçeği yayılmasının başka bir yoludur. İnsanların, hayvan tarafından tırmalanarak , ısırılarak veya enfekte bir hayvanın ürünlerini kullanarak enfekte hayvanlardan maymun çiçeği kapması da mümkündür.

Maymun çiçeği semptomları olmayan kişiler virüsü başkalarına bulaştıramazlar.

Maymun çiçeği, semptomların başladığı andan döküntü tamamen iyileşene ve yeni bir cilt tabakası oluşana kadar yayılabilir. Hastalık tipik olarak 2-4 hafta sürer.

Maymun çiçeği seks yoluyla bulaşabilir mi ?

Maymun çiçeği, cinsel yolla bulaşan bir enfeksiyon olarak kabul edilmese de, insanlar arasındaki yakın fiziksel temas sırasında yayılabilir. Bu temas, aşağıdakiler dahil, seks yaptığınızda gerçekleşebilir:

Maymun çiçeği olan bir kişinin oral, anal ve vajinal seks veya cinsel organlarına veya anüsüne dokunma

Sarılma, masaj, öpüşme veya yakın konuşma

Maymun çiçeği olan bir kişi tarafından kullanılan yatak takımları, havlular ve seks oyuncakları gibi kumaşlara, ortak yüzeylere ve nesnelere dokunmak

Virüsü olan biriyle yakın temas halinde olan herkese maymun çiçeği bulaşabilir.

Maymun çiçeğine karşı aşı olmam gerekir mi ? 

Şu anda maymun çiçeğine karşı yaygın aşılama önerilmemektedir. Bununla birlikte, bazı kişiler için aşı önerilebilir:

Maymun çiçeği olan kişilerin yakın kişisel temasları

Virüse maruz kalmış olabilecek kişiler.

Maymun çiçeği teşhisi için laboratuvar testleri yapan kişiler gibi virüse maruz kalma riskini artmış kişiler.

Yorumlar

Görüşlerinizi bildiriniz.